Bài 36: Cần những thay đổi mang tính cách mạng

>> Cách mạng công nghiệp 4.0: Cơ hội và thách thức với người trẻ
Bài 35: Đội ngũ giáo viên trước nhu cầu đổi mới

Nguồn lao động trẻ là lợi thế lớn

Thế giới đang phát triển mạnh mẽ với nền tảng công nghệ 4.0. Đây là cơ hội lớn cho các nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó có Việt Nam. Vấn đề đặt ra là Việt Nam có giải quyết được những thách thức về trình độ lao động, năng suất thấp để sẵn sàng cho một giai đoạn mới trên nền tảng khoa học công nghệ 4.0?

Hiện có tới 90% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thuộc các lĩnh vực gia công, lắp ráp, chủ yếu sử dụng lao động là trình độ thấp. Thực tế, phần nhiều doanh nghiệp Việt đang trong giai đoạn sử dụng công nghệ 2.0, một số đang ở trong giai đoạn giữa 2.0 và 3.0. Cụ thể, có 95% doanh nghiệp Việt Nam dùng internet nhưng 60% trong số đó gặp khó khăn khi ứng dụng internet vào các hoạt động. Bất cập hiện nay của các doanh nghiệp là không đủ khả năng số hóa, ứng dụng dữ liệu lớn vào phân tích, thiết kế, sâu chuỗi thành những chuỗi giá trị. 


Lao động trẻ Việt Nam tại nhà máy Samsung

Chia sẻ tại tọa đàm “Cách mạng công nghiệp 4.0 và tác động tới thị trường lao động Việt Nam”, bà Trần Thị Lan Anh, Phó Tổng thư ký VCCI kiêm Giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động cho biết, thực tế Việt Nam đang rất thiếu những cơ sở cần thiết cho quá trình sử dụng và đào tạo lao động trong cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0). Trong đó, lao động phổ thông là đối tượng rất khó chuyển đổi để thích ứng. Vì thế, chúng ta cần phải có một làn sóng đổi mới gắn kết giữa công nghệ và nhân lực để thích ứng với việc làm công nghệ cao.

Tại Việt Nam, nhiều chính sách đã được ban hành nhằm tăng cường tiếp cận CMCN 4.0. Chương trình truyền thông đầu tiên về cách mạng 4.0 mang tên “Quốc gia số” cũng được phát sóng trên đài truyền hình quốc gia. Khá nhiều cuốn sách có nội dung xoay quanh cách mạng công nghiệp này cũng được giới thiệu tới công chúng.

Tuy nhiên, Việt Nam hiện chưa có cơ sở để nhìn nhận cụ thể, đánh giá CMCN 4.0. Ông Trần Chí Dũng, Phó giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động thuộc VCCI, nhận định: “Việt Nam hiện nay chưa có cơ sở gì để nhìn nhận và đánh giá một cách cụ thể về CMCN 4.0 mà chỉ được suy luận dựa trên hạ tầng viễn thông và internet, các số liệu thống kê về số người sử dụng internet và điện thoại thông minh, mức độ phổ cập giáo dục, cũng như tính cách, sự ham học hỏi và suy luận logic của người Việt. Phần lớn lao động Việt Nam đang ở trình độ 2.0 và rất khó có thể đào tạo lao động từ trình độ 2.0 sang 3.0 và 4.0. Vì vậy, theo ông Dũng, câu hỏi cần đặt ra là chúng ta sẽ phải làm gì với hàng triệu lao động phổ thông bị mất việc trong khoảng 5 năm nữa từ các ngành dệt may, da giày, lắp ghép điện tử, thủy hải sản, nông nghiệp…”.

Các diễn giả nhận định, nguồn lao động trẻ dồi dào là lợi thế lớn của Việt Nam, bởi đây là lực lượng có khả năng tiếp thu tốt nhất về khoa học, công nghệ. Tuy nhiên, trong CMCN 4.0 với sự mở rộng ứng dụng các thành tựu của công nghệ thông tin, điều khiển, tự động hóa thì Việt Nam đứng trước nhiều vấn đề về chất lượng nguồn nhân lực.

Các bạn trẻ cần nâng cao kĩ năng

Hòa cùng làn sóng 4.0, lực lượng lao động của Việt Nam đang hình thành các nhóm rõ rệt. Trong đó, lao động trẻ được đào tạo trong các nhà trường có thể hướng tới chuẩn mực 4.0 là thách thức lớn cho ngành giáo dục và đào tạo.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành

Nói về lực lượng lao động có trình độ cao đẳng và đại học, PGS.TS Lê Anh Vinh (Viện Khoa học giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đào tạo) đánh giá, nếu so sánh về kết quả học tập thuần túy, sinh viên Việt Nam không mấy thua kém sinh viên nước ngoài. Tuy nhiên, họ lại thua kém về vận dụng kiến thức trong công việc và sự thích nghi với môi trường làm việc. Phải chăng đó chính là lý do mà diễn đàn Kinh tế thế giới liệt Việt Nam vào nhóm các nước không sẵn sàng với CMCN 4.0?


Đến năm 2030, hầu hết các nước trên thế giới đều phải đối mặt với tình trạng thiếu lao động, nhất là những lao động có tay nghề cao. Đây có lẽ vừa là thách thức vừa là cơ hội cho các bạn trẻ nỗ lực từ ngay bây giờ. Để nắm bắt cơ hội này, người lao động trẻ trong tương lai gần cần kết hợp được nhiều yếu tố như giao tiếp đa phương tiện, trách nhiệm xã hội, tính đa ngành và liên ngành, trí tuệ nhân tạo và máy móc điện tử, kết nối quốc tế, phát triển bền vững...

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành khẳng định: “Cuộc CMCN 4.0 mở ra cho các bạn trẻ cơ hội tiếp cận. Thế giới mở giúp các bạn có thể bắt tay với những người giỏi nhất để học hỏi và vươn lên. Tuy nhiên, cuộc cách mạng này làm thay đổi mọi lĩnh vực, ngóc ngách của đời sống xã hội. Thay đổi căn bản nhất là kĩ năng, công việc và cách quản trị. Thách thức đặt ra là nguồn nhân lực chất lượng cao.Vì vậy, muốn bắt kịp với xu hướng phát triển của cuộc cách mạng 4.0 thì Việt Nam cần phải có những thay đổi mang tính cách mạng từ nền giáo dục”.

CMCN 4.0 đặt ra yêu cầu đầu tiên là đổi mới công nghệ. Theo xu thế chung, ở Việt Nam sẽ có làn sóng đổi mới công nghệ từ doanh nghiệp để đáp ứng yêu cầu của cách mạng 4.0. Điều này dẫn đến,nhu cầu việc làm công nghệ cao là vô cùng lớn, đồng thời nguồn cung lao động phổ thông cũng giảm mạnh.

Theo các chuyên gia, để tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng cuộc CMCN 4.0, Việt Nam cần đổi mới giáo dục đào tạo nhằm tạo ra nguồn lao động chất lượng cao. Lực lượng lao động cần trau dồi, nâng cao kỹ năng, tư duy học hỏi… Nhà nước có những kế hoạch phù hợp để định hướng, cải thiện chất lượng, hỗ trợ người lao động học nghề, mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong thời đại công nghệ số hóa hiện nay. Việt Nam phải tìm ra các lĩnh vực kinh tế vừa kết hợp giữa công nghệ và ưu thế tự nhiên thuận lợi của quốc gia thì nguồn nhân lực nói chung, các lao động phổ thông về định hướng đào tạo và chuyển dịch theo các ngành đó.

 


Tiến sĩ Phạm Quang Ngọc, chuyên gia kinh tế và thị trường lao động nhấn mạnh: Sự dịch chuyển cấu trúc lao động nhờ công nghệ đang ngày càng rõ nét. Để bắt kịp với cách mạng công nghiệp 4.0, Chính phủ cần có chính sách khuyến khích, ưu tiên các định hướng về thị trường lao động. Các doanh nghiệp cần triển khai máy móc để tự động hóa trong sản xuất, áp dụng các giải pháp công nghệ nâng cao năng suất.


 

(Còn nữa)


Trí Nhân – Phương Linh
Bình luận (0)
Gửi
Từ khóa:

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Tuổi trẻ thủ đô vui lòng gửi về địa chỉ
Email: tuoitrethudoonline@gmail.com | Hotline: 0902 38 8899