Biến rác thải thành điện: Giải bài toán khủng hoảng ô nhiễm rác

Xã hội -

TTTĐ - Hiện mỗi ngày có khoảng 50.000 tấn rác thải “đổ” ra môi trường, trong đó tại các đô thị chiếm khoảng 35.000 tấn/ngày. Biến rác thành điện đang được cho là giải pháp cần được ưu tiên trong giai đoạn hiện nay bởi nhiều bãi rác chôn lấp đang bị quá tải, gây sức ép lớn đến chất lượng môi trường; đồng thời điện rác còn giải quyết được bài toán thiếu điện trong tương lai.

Chợ dân sinh giảm rác thải nhựa Phú Gia Mô hình thí điểm chợ dân sinh giảm rác thải nhựa của Đoàn Thay đổi thói quen để giảm rác thải nhựa Vấn nạn ô nhiễm rác thải nhựa ở Đông Nam Á giữa đại dịch

Dự báo rác thải đô thị tiếp tục gia tăng

Tại hội thảo trực tuyến “Cơ hội đầu tư công nghệ xử lý, tái chế chất thải tại Việt Nam” diễn ra mới đây, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng, Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và công nghiệp Việt Nam nhận định, tốc độ gia tăng rác thải hàng năm tại Việt Nam là từ 10-12%. Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 858 đô thị, tỷ lệ đô thị hóa là 39,3%, tổng lượng chất thải rắn phát sinh hằng năm khoảng 15 triệu tấn, trong đó rác thải sinh hoạt đô thị phát sinh khoảng 34.500 tấn mỗi ngày; rác thải nông thôn phát sinh chiếm khoảng hơn 14.000 tấn/ngày nhưng tỷ lệ thu gom chỉ đạt 40-45%.

“Điều đáng nói là với tốc độ phát triển hiện nay, sắp tới, lượng rác thải nông thôn sẽ giảm xuống do đô thị hóa. Vì thế, rác thải đô thị sẽ tiếp tục gia tăng”, ông Dũng cảnh báo.

Theo số liệu báo cáo của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam dự kiến sẽ thải ra 54 triệu tấn rác thải sinh hoạt vào năm 2030 và có đến 60 - 70% lượng rác thải sau khi thu gom sẽ được xử lý bằng cách chôn lấp ở những bãi chôn lấp không hợp vệ sinh.

Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường TP HCM, chỉ tính từ năm 2017 đến nay lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn TP đã tăng từ 7.000 tấn/ngày lên gần 10.000 tấn/ngày. Dự báo, đến năm 2025, số rác thải mỗi ngày sẽ tăng lên gần 13.000 tấn/ngày.

bien rac thanh dien co hoi giai bai toan khung hoang o nhiem rac 144475
Rác thải đang là vấn đề nóng tại nhiều đô thị

Tại Hà Nội, theo thống kê, mỗi ngày bãi rác Xuân Sơn (Sơn Tây) tiếp nhận khoảng 1.200 tấn rác từ Hà Nội. Cuối năm 2019, TP Hà Nội đã quyết định hợp nhất các ô chôn lấp. Do không thể mở rộng được về quy mô nên Hà Nội đã phải nâng chiều cao của bãi rác này. Tuy nhiên, theo các chuyên gia việc nâng cấp này cũng chỉ là giải pháp tạm thời bởi toàn bộ khu vực cũng chỉ có thể tiếp nhận rác đến tháng 5/2021 là quá tải.

Điều đáng nói hơn nữa là, trong khi rác tại các đô thị ngày càng tăng thì công nghệ xử lý rác hiện nay chủ yếu là chôn lấp, chiếm rất nhiều diện tích đất, phát sinh ô nhiễm về mùi, nước rỉ rác. Thực tế này đã và đang đặt ra rất nhiều thách thức cho công tác xử lý và đảm bảo an toàn chất lượng môi trường sống cho người dân.

Theo Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) mỗi năm, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt ở nước ta là 25 triệu tấn. Trong đó, chỉ có 30% được xử lý đốt hoặc sản xuất phân hữu cơ, hơn 70% chôn lấp trực tiếp. Trong đó, TP Hà Nội mỗi ngày phát sinh 6.500 tấn rác, tỷ lệ chôn lấp tới 90%; TP HCM mỗi ngày có gần 10.000 tấn rác thải, tỷ lệ chôn lấp là khoảng 70%; TP Đà Nẵng bình quân một ngày 1.100 tấn rác, chưa kể rác thải y tế, công nghiệp.

Lời giải bài toán ô nhiễm rác thải

Số liệu từ Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy, mỗi năm, tổng lượng rác thải rắn sinh hoạt của cả nước khoảng 24,5 triệu tấn. Trong số đó, chỉ 1% số rác thải được sử dụng để phát điện; 27% được xử lý làm phân bón, biogas. Số 72% lượng rác thải còn lại từng giờ gây ô nhiễm môi trường. Đốt rác phát điện theo đánh giá của các chuyên gia đang là công nghệ tối ưu trong việc xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện nay. Công nghệ này được sử dụng rộng rãi tại nhiều nước phát triển như khối các nước Châu Âu, Nhật Bản… bởi vừa giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường lại có thể thu hồi năng lượng.

Tuy nhiên, việc phát triển điện rác vẫn còn nhiều rào cản. GS. TS Nguyễn Hữu Dũng - Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và Công nghiệp Việt Nam cho hay, hiện nay công nghệ đốt rác phát điện là công nghệ tiên tiến và nhiều ưu điểm, đáp ứng được yêu cầu bảo vệ môi trường, nhất là việc chôn lấp rác thải đang có nhiều khó khăn.

Đốt rác phát điện có thuận lợi nhưng cũng có thách thức: Chúng ta giải quyết khối lượng quy mô rác thải có đủ công suất và giải quyết vấn đề nhiệt trị do rác thải ẩm. Do vậy phải có công nghệ ép rác. Thứ hai, là chi phí đầu tư cho công nghệ này đắt. Với chi phí ít nhất 40 triệu USD cho 300.000 tấn rác/năm, liệu phi phí này có phù hợp với điều kiện kinh tế của các địa phương hay không?

"Hiện nay, nguồn đầu ra của năng lượng cần phải có chính sách của nhà nước và địa phương ưu đãi, liên kết với hệ thống cung cấp và giá thành điện rác. Công nghệ cần phải có chính sách đồng bộ từ cấp chính phủ địa phương và các nhà đầu tư...", GS. TS Nguyễn Hữu Dũng nói.

bien rac thanh dien co hoi giai bai toan khung hoang o nhiem rac 144475
Nhà máy điện rác Nam Sơn

Thực tế, hiện nay, một số tỉnh thành đã áp dụng mô hình đốt rác phát điện. Tuy nhiên, hầu hết công nghệ điện rác đang áp dụng đã lạc hậu, các nước châu Âu đã không dùng từ hàng chục năm trước. Do đó, việc lựa chọn công nghệ đốt rác như thế nào để phù hợp với điều kiện của Việt Nam, đặc biệt là vấn đề chi phí đang được các chuyên gia và các nhà quản lý đặt ra hiện nay.

Bên cạnh đó, để xây dựng nhà máy xử lý rác phát điện với công nghệ hiện đại, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn từ doanh nghiệp. Thế nhưng, hiện nay, doanh nghiệp cũng còn gặp không ít rào cản về chính sách dù vốn và công nghệ đã sẵn sàng.

Tại Quyết định số 31/2014/QĐ-TTg ngày 5/5/2014 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế hỗ trợ phát triển các dự án phát điện sử dụng chất thải rắn tại Việt Nam, có các quy định hỗ trợ về giá mua điện nhưng các dự án xử lý chất thải phải theo quy hoạch ngành điện; khiến nhiều dự án gặp khó khăn do chờ quy hoạch này của ngành Điện.

Cũng liên quan đến giá mua điện cho các dự án điện rác tại Quyết định này, Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ ra rằng, giá mua điện mới chỉ áp dụng đối với các dự án phát điện đốt chất thải rắn trực tiếp và đối với các dự án phát điện đốt khí thu hồi từ bãi chôn lấp chất thải. Hiện tại, có nhiều công nghệ mới trong lĩnh vực điện rác như: khí hóa phát điện, đốt phát điện, lên men tạo khí Biogas phát điện… nhưng giá mua điện chưa được quy định rõ ràng, đầy đủ.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng, Chính phủ cần chỉ đạo rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật, các quy trình, thủ tục còn vướng mắc giữa các quy định hiện hành về quản lý đầu tư xây dựng trong lĩnh vực quản lý chất thải sinh hoạt đô thị, đồng thời cụ thể hóa chính sách ưu đãi đầu tư.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 đã đề cập rất sâu đến việc ưu tiên phát triển năng lượng điện rác bằng việc áp dụng những công nghệ mới. Nghị quyết nhấn mạnh khuyến khích đầu tư xây dựng các nhà máy điện sử dụng rác thải đô thị, sinh khối và chất thải rắn đi đôi với công tác bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Theo đánh giá, Nghị quyết này sẽ “rộng cửa” cho các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào năng lượng điện rác đảm bảo mục tiêu kép vừa giải quyết vấn đề ô nhiễm rác thải tại các đô thị lớn, vừa có thêm nguồn điện phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Trí Nhân
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Thành lập khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan vịnh Hạ Long

Thành lập khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan vịnh Hạ Long

TTTĐ - UBND tỉnh Quảng Ninh đã có quyết định thành lập khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan vịnh Hạ Long. Mục tiêu của dự án là bảo tồn, phát triển các loài động, thực vật quý hiếm có giá trị cao, loài động, thực vật đang có nguy cơ bị xâm hại cao giúp xây dựng, bảo tồn phát triển cảnh quan vịnh Hạ Long theo hướng bền vững.
Phát huy hiệu quả mô hình đội xung kích phòng chống thiên tai cấp xã

Phát huy hiệu quả mô hình đội xung kích phòng chống thiên tai cấp xã

TTTĐ - Với phương châm “Giảm nhẹ rủi ro thiên tai bắt đầu từ cộng đồng”, 30 quận, huyện, thị xã của thành phố Hà Nội đã thành lập các đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã, với sự tham gia của 64.948 người. Nhờ có lực lượng này nên nhiều địa phương đã giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.
Tin khác
[Xem thêm]
Ngành Du lịch Bình Dương: Gieo tâm huyết, gặt thành công

Ngành Du lịch Bình Dương: Gieo tâm huyết, gặt thành công

TTTĐ - Có được những thành tựu như ngày nay, phải kể đến công sức, nỗ lực hết mình của các thế hệ lãnh đạo, nhân viên ngành Du lịch của tỉnh Bình Dương. “Gieo tâm huyết, gặt thành công”, đó chính là những gì họ đã làm để tăng nguồn thu cho tỉnh, đồng thời giới thiệu được Bình Dương đến với đông đảo bạn bè trong và ngoài nước.
Xem phiên bản di động