Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán

Ẩm thực Hà thành -
In bài viết

TTTĐ - Mâm ngũ quả là một trong những thứ quan trọng để chưng bày trên bàn thờ gia tiên trong những ngày Tết của người Việt. Nó mang một ý nghĩa chung sâu sắc là dâng cúng tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành trong gia chủ và luôn là một phần không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc ta.

Ý nghĩa đặc biệt của mâm ngũ quả Tết Trung thu Những bài thuyết trình mâm cỗ Tết Trung thu ý nghĩa, dễ giành giải Mâm ngũ quả ba miền Bắc-Trung-Nam có điểm gì khác nhau? Mâm ngũ quả - nét đặc trưng ngày Tết cổ truyền của người Việt

Theo thuyết duy vật cổ đại xưa thì tất cả mọi vật chất đều được tạo nên bởi 5 yếu tố ban đầu, đó chính là: Kim loại (kim), nước (thủy), gỗ (mộc), lửa (hỏa) và thổ (đất) được gọi là ngũ hành. Và chính cái tư tưởng ấy đã xâm nhập sâu sắc vào đời sống văn hóa các dân tộc phương Đông, trong đó có người Việt, được thể hiện ngay trên mâm ngũ quả ngày Tết.

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán
Mâm ngũ quả là một trong những thứ quan trọng để chưng bày trên bàn thờ gia tiên trong những ngày Tết của người Việt

Theo quan niệm của nhân gian thì “ngũ quả” chỉ sự tập trung đầy đủ các loại trái cây trong đất trời. Bởi con số 5 – “ngũ hành” là một con số rất tốt trong quan niệm phong thủy, thể hiện sự phát triển bền vững, mạnh mẽ. Chính vì vậy, mâm ngũ quả ngày Tết nhằm thể hiện mong muốn âm dương hòa hợp, sinh sôi nảy nở, phát triển. Và cũng bởi thế, cho nên ông cha ta đã chọn 5 loại trái cây để cúng vào đêm giao thừa với ngụ ý rằng: Những sản vật này được đúc kết từ biết bao công sức, mồ hôi và nước mắt của người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vạn vật sinh tồn.

Từ đó, có thể thấy ý nghĩa của mâm ngũ quả ngày Tết vô cùng quan trọng và lớn lao biết nhường nào.

Các loại quả thường được bày biện trên mâm ngũ quả ngày Tết gồm có:

  • Chuối: tượng trưng cho con cháu sum vầy, quây quần, đầm ấm hạnh phúc bên nhau và cùng nhau hứng lấy may mắn, luôn bao bọc và che chở cho nhau suốt đời.

  • Phật thủ: tượng trưng cho bàn tay khổng lồ của Phật Tổ Như Lai luôn che chở cho cả gia đình.

  • Bưởi: thể hiện mong muốn an khang, thịnh vượng.

  • Lê, Đào, Cam, Quýt: tượng trưng cho sự thành đạt danh vọng, thăng tiến trong sự nghiệp.

  • Lựu: mong muốn con đàn cháu đống.

  • Táo: tượng trưng cho sự phú quý, giàu sang.

  • Thanh long: tượng trưng cho rồng mây hội tụ, thể hiện sự phát tài phát lộc.

  • Quả trứng gà/ Lêkima: là lộc trời cho.

  • Dưa hấu: căng tròn, mát lành thể hiện sự ngọt ngào, may mắn.

  • Sung: gắn với biểu tượng sung mãn, sức khỏe và tiền bạc.

  • Đu đủ: nghĩ là đầy đủ, tượng trưng cho sự thịnh vượng.

  • Xoài: phát âm giống như “xài” tượng trưng cho cầu mong việc tiêu xài không thiếu thốn.

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán
Mâm ngũ quả mang một ý nghĩa chung sâu sắc là dâng cúng tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành trong gia chủ

Mặc dù thường có những thức quả trên và đã gọi là mâm ngũ quả thì tất nhiên sẽ phải có đủ 5 loại quả thế nhưng theo từng quan niệm của vùng miền đồng thời phụ thuộc vào mùa xuân hoa trái khác nhau mà mâm ngũ quả ngày Tết cũng có sự khác nhau.

Mâm ngũ quả miền Bắc

Ở miền Bắc, đa số mọi người đều bày biện mâm ngũ quả theo thuyết Ngũ hành trong văn hóa phương Đông là nhất nhất vạn vật phải dung hòa cùng trời đất. Do đó, mâm ngũ quả cũng thường phải phối theo 5 màu: Kim trắng, mộc xanh, thủy đen, hỏa đỏ, thổ vàng. Cũng bởi điều ấy mà mâm ngũ quả ngày Tết của người miền Bắc thường có 5 loại quả: chuối, bưởi, đào, hồng và quýt.

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán
Đa số mọi người đều bày biện mâm ngũ quả theo thuyết Ngũ hành trong văn hóa phương Đông

Cách trình bày phổ biến và truyền thống nhất là để nải chuối ở dưới cùng, đỡ lấy toàn bộ các loại quả khác. Ở chính giữa là quả bưởi hoặc phật thủ vàng, đào, hồng, quýt thì bày xung quanh còn những chỗ trống có thể cài xen kẽ quất, táo xanh hoặc quả ớt chín đỏ.

Mâm ngũ qua miền Trung

Miền Trung được ví như là đòn gánh đỡ 2 đầu Nam Bắc của đất nước ta. Nơi đây vốn là mảnh đất nghèo khó, đất đai cằn cỗi, khí hậu khắc nghiệt và không hề nhận được sự ưu ái của thiên nhiên ban tặng một chút nào.

Do đó, vào dịp Tết Nguyên đán, ở đây rất ít hoa quả nên người dân cũng không quá câu nệ hình thức mà chủ yếu có gì cúng nấy và thành tâm dâng cúng lên tổ tiên, bày tỏ tấm lòng thành kính nhất. Bởi thế, mâm ngũ quả ngày Tết của mỗi nhà lại khác nhau và các loại quả thường thấy nhiều là thanh long, chuối, dưa hấu, mãng cầu, dứa…

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán
Mâm ngũ quả ngày Tết là nét văn hóa đặc trưng của người Việt

Mâm ngũ quả miền Nam

Người dân miền Nam lại bày biện mâm ngũ quả với mong muốn là “cầu sung vừa đủ xài” để bước sang năm mới đủ đầy, sung túc. Do đó, trong mâm ngũ quả ngày Tết miền Nam thường tương ứng với 5 loại quả: Mãng cầu, sung, dừa, đu đủ và xoài. Ngoài ra, còn có thêm quả thơm (dứa) với mong muốn là con đàn cháu đống đầy nhà hay một cặp dưa hấu xanh vỏ đỏ lòng để cầu xin sự may mắn.

Có thể thấy, mâm ngũ quả ngày Tết là nét văn hóa đặc trưng của người Việt và mặc dù có sự khác biệt giữa các vùng miền nhưng tất cả đều thể hiện sự thành kính hướng về cội nguồn, tổ tiên và ước mong một năm mới an khang, hạnh phúc.

NGỌC HÀ
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Giới trẻ thích mê với lẩu ship về

Giới trẻ thích mê với lẩu ship về

TTTĐ - Lẩu ship tận nhà đang là dịch vụ “hot”, thu hút sự quan tâm của nhiều người trẻ Hà Nội. Trong đợt dịch kéo dài như hiện nay, hàng quán đóng cửa, nhu cầu của khách hàng với dịch vụ giao lẩu về nhà càng tăng cao. Chỉ cần gọi điện thoại cho nhà hàng quán lẩu, họ sẽ chuẩn bị và cho shipper giao đến tận cửa.
Những món ăn “đuổi nắng hè” Hà Nội

Những món ăn “đuổi nắng hè” Hà Nội

TTTĐ - Hà Nội bước vào những ngày nắng nhất trong năm. Sự nóng bức khiến ai nấy đều uể oải, ăn uống khó khăn. Đây là lúc các bà nội trợ trổ tài nữ công gia chánh, cải thiện bữa ăn trong gia đình, giúp mọi người đảm bảo sức khỏe, tăng sức đề kháng trong lúc dịch bệnh Covid-19 vẫn đang diễn biến phức tạp.
Tin khác
[Xem thêm]
Bánh tẻ Phú Nhi: Lưu giữ hồn quê xứ Đoài

Bánh tẻ Phú Nhi: Lưu giữ hồn quê xứ Đoài

TTTĐ - Sơn Tây đang trong công cuộc xây dựng trở thành đô thị vệ tinh phía Tây Thủ đô. Song hành cùng sự phát triển cơ sở hạ tầng, những làng nghề truyền thống cũng mạnh mẽ phát triển theo kịp xu thế đó.
Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán

TTTĐ - Mâm ngũ quả là một trong những thứ quan trọng để chưng bày trên bàn thờ gia tiên trong những ngày Tết của người Việt. Nó mang một ý nghĩa chung sâu sắc là dâng cúng tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành trong gia chủ và luôn là một phần không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc ta.
Các món ăn mang hương vị cổ truyền ngày Tết

Các món ăn mang hương vị cổ truyền ngày Tết

TTTĐ - Tết đến, các gia đình đều tất bật chuẩn bị mâm cơm thịnh soạn, đầy đủ nhất để cúng tổ tiên, ông bà mong tổ tiên sẽ phù hộ cho con cháu một năm mới ấm no, hạnh phúc và để cả gia đình vui vầy sum họp ngày đầu năm. Các món ăn cổ truyền ngày Tết không chỉ đa dạng về món mà còn chú trọng về hình thức trình bày và màu sắc của món ăn.
Những lưu ý khi chuẩn bị mâm cơm cúng Tất niên

Những lưu ý khi chuẩn bị mâm cơm cúng Tất niên

TTTĐ - Mâm cỗ cúng Tất niên ngày Tết có ý nghĩa rất lớn trong văn hóa tâm linh người Việt. Bên cạnh ý nghĩa gia đình đoàn tụ sum vầy, bữa cơm Tất niên còn là nghi thức tiễn biệt năm cũ, sửa soạn đón năm mới, mời ông Công, ông Táo về trần thế tiếp tục cai quản việc bếp núc. Sau bữa cơm Tất niên còn là lúc mọi người trong gia đình sửa soạn cúng Giao thừa, tiễn năm cũ và đón mừng năm mới.
Đến Hà Nội làm cốc nâu...

Đến Hà Nội làm cốc nâu...

TTTĐ - Hoạt bát và nhanh nhẹn - đó là cảm nhận đầu tiên của tôi về anh Nguyễn Đức Hiếu, chủ đời thứ 4 của cà phê Thái. Anh Hiếu đã duy trì và phát triển thương hiệu cà phê tồn tại gần một thế kỷ ở Thủ đô.
Những món ăn vặt mùa đông hút hồn giới trẻ Hà thành

Những món ăn vặt mùa đông hút hồn giới trẻ Hà thành

TTTĐ - Lang thang ngắm phố phường, tận hưởng cái lạnh se sắt đặc trưng của mùa đông Hà Nội rồi ghé những quán ăn vặt nổi tiếng thưởng thức các hương vị ẩm thực trứ danh… là thói quen thú vị của giới trẻ Hà thành. Bạn đừng quên “bỏ túi” những địa điểm ăn vặt ngon “nhức nhối” chỉ có thể tìm được ở mùa đông Hà Nội…
Xem phiên bản di động