Thứ bảy 28/01/2023 10:00 Hotline: 0929242424 Email: tuoitrethudoonline@gmail.com congan.hanoi.gov.vn

Danh nhân Nguyễn Ý - vị tiến sỹ đầu tiên được khắc tên trên bia đá Văn miếu Huế

Phóng sự -
In bài viết

TTTĐ - Xã Hồng Vân (huyện Thường Tín, Hà Nội) chuẩn bị kỷ niệm 200 năm ngày Tiến sỹ Nguyễn Ý đỗ Nhất bảng - Đình nguyên năm Minh Mạng thứ 3 (1822-2022). Năm đó, vua Minh Mạng tổ chức kỳ thi Hội và Đình đầu tiên dưới triều Nguyễn, lấy đỗ 7 Tiến sĩ, trong đó Tiến sĩ Nguyễn Ý người làng Vân La (Hồng Vân, Thường Tín) được khắc tên đầu tiên trên bia đá Văn Miếu Huế.

Ông Đặng Việt Bách đón nhận danh hiệu Tiến sỹ danh dự của Viện Đại học Kỷ lục Thế giới

Danh nhân trên đất học

Danh nhân Nguyễn Ý (sinh năm 1796, năm mất không rõ) là nhân vật tiêu biểu cho truyền thống hiếu học và khoa bảng tại Thường Tín. Ông sinh ra tại thôn Thị (xã Vân La, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng), nay là thôn Vân La (xã Hồng Vân, huyện Thường Tín, Hà Nội).

Tượng Tiến sĩ Nguyễn Ý - tại Văn Từ Thượng Phúc huyện Thường Tín.
Tượng Tiến sĩ Nguyễn Ý - tại Văn Từ Thượng Phúc huyện Thường Tín

Năm Minh Mạng thứ hai (tháng 9/1821), ông đỗ Cử nhân trong kỳ thi Hương. Tháng 3/1822, ông tiếp tục đỗ khoa thi Hội. Năm Minh Mạng thứ ba, tháng 4/1822, ông đỗ đầu khoa thi Đình do nhà vua trực tiếp ra đề và chấm thi tại điện Cần chính được ban Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân.

Theo các sử gia, kỳ thi Đình của Triều Nguyễn không chia thứ bậc, chỉ xếp theo thứ tự, ai đỗ cao hơn được xếp trên. Trên tấm bia đầu tiên thuộc hàng đầu trong Văn Miếu Huế có khắc tên 7 vị tiến sĩ đỗ kỳ thi Đình năm 1822, tên của Tiến sĩ Nguyễn Ý được khắc ở trên cùng.

Một số đại diện chi hội Người cao tuổi thôn Vân La từng lặn lội vào kinh thành Huế tìm hiểu về cuộc đời Nguyễn Ý cho biết: Cụ Nguyễn Ý làm quan đến chức Biên tu, phụ trách Hàn lâm viện, ghi chép, biên tập, xuất bản văn thơ, lịch sử... Sau 3 năm nhận chức vụ này, cụ mất do bệnh. Đến nay, chưa rõ cụ mất chính xác năm nào. Sau khi cụ mất, đại thần Phan Thanh Giản tiếp quản công việc của cụ, chứng tỏ đây là một chức vụ rất quan trọng trong triều đình Huế.

undefined
Các học sinh đến tham quan Văn Từ Thượng Phúc

Tư tưởng tiến bộ vượt thời đại

Đánh giá về Tiến sỹ Nguyễn Ý, nhiều nhà sử học nhất trí rằng ông là một người học rộng, tài cao, một tấm gương sáng về tinh thần hiếu học, là một nhân cách lớn của dân tộc, ông được xem là người có quan điểm tiến bộ, tư tưởng vượt thời gian về công tác giáo dục đào tạo và trọng dụng nhân tài.

Trong bài văn sách thi của mình, khi bàn về đạo trị nước, Tiến sĩ Nguyễn Ý cho rằng: “Trị dân không gì trước hơn việc dạy học, Trị nước không gì quan trọng hơn nhân tài, tìm khắp hỏi rộng, thu nhận rộng, bồi dưỡng khắp, làm thế nào để có thể khiến cho chia mưu, chung nghĩ, sáng rõ công việc để đưa đến hiệu quả vô vi”.

Tiến sĩ Nguyễn Ý cũng đã đưa ra ý tưởng của mình để xây dựng đội ngũ hiền tài cho xã hội, theo ông cần phải đào tạo từng bước để đào tạo nên đội ngũ hiền tài cho đất nước sử dụng.“Ngày dầm tháng thấm, phả vào mắt, rót vào tai, có thể đạt hiệu quả “sau một đời sẽ có nhân”. Cho rằng, trị nước không gì quan trọng bằng nhân tài, mừng thánh triều để thực sự được người, nhưng mong chia mưu cùng lo, làm sáng tỏ công việc, ắt giữ chức đều là quân tử”.

Nhà bia Tiến sĩ Nguyễn Ý - tại quê hương Vân La, Hồng Vân
Nhà bia Tiến sĩ Nguyễn Ý - tại quê hương Vân La, Hồng Vân

Theo Tiến sĩ Nguyễn Ý thì hiền tài quả thực như những vật báu trên đời. Theo ông nhân tài “như châu ở biển, ngọc trong núi tìm rất khó khăn, bồi dưỡng hết mức mới thu vét được ẩn sót. Vì thế cổ nhân mới có nỗi lo thiếu nhân tài vậy. Vâng điều thánh thu vét hiền tài, chọn lựa thu khắp, không để sót cỏ chỉ ở khi, hoa lan trong núi. Đường cầu hiền đã rộng, những các sĩ tỏ rõ ở đức thường tự sẽ thu hút vào triều đình “người chín đức đều được làm việc”. Với người xưa thì khó ở được người, mà ngày nay được khắp thì lại không khó vậy”.

Như vậy, qua bài văn sách của Tiến sĩ Nguyễn Ý cho thấy được tính thực tiễn của nội dung, có thể coi là những “bản tấu” lên triều đình về đường lối trị nước. Những vấn đề như chính sách trọng dụng hiền tài... đối với chúng ta hiện nay vẫn còn nguyên giá trị.

Với những tài trí và sự cống hiến của to lớn của ông, Tiến sĩ Nguyễn Ý được tôn thờ tại Văn Từ Thượng Phúc do UBND huyện Thường Tín xây dựng nhằm phát huy giá trị tuyền thống khoa bảng, truyền thống hiếu học của huyện Thượng Phúc xưa, huyện Thường Tín ngày nay, khôi phục lại trung tâm thờ tự và tôn vinh các bậc hiền tài, các nhà khoa bảng đại khoa, các nhà tri thức khoa cử của huyện Thường Tín.

Ngày 20/11 tới đây, xã Hồng Vân (huyện Thường Tín, Hà Nội) cũng sẽ tổ chức lễ kỷ niệm 200 năm ngày Tiến sỹ Nguyễn Ý đỗ năm Minh Mạng thứ 3 (1822-2022).

Vũ Cường
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
“Di sản” đáng sống trên những mảnh đất cù lao

“Di sản” đáng sống trên những mảnh đất cù lao

TTTĐ - Ẩn mình sau những rặng cây, xung quanh được bao bọc bởi con sông Đồng Nai đã tạo nên vị thế đặc biệt cho hai cù lao Bạch Đằng và Thạnh Hội (cù lao Rùa). Không khí trong lành, bình yên đã giúp nơi đây trở thành “di sản” đáng sống của thị xã Tân Uyên - một trong những thị xã lớn và có tốc độ đô thị hóa nhanh của tỉnh Bình Dương.
Hương vị Tết nơi những làng nghề trăm tuổi

Hương vị Tết nơi những làng nghề trăm tuổi

TTTĐ - Mỗi người, mỗi gia đình sẽ có nhiều cách đón Tết khác nhau, nhưng có lẽ với nghệ nhân ở các làng nghề truyền thống, dịp Tết là một giai đoạn tất bật nhất, được mong chờ nhất, với những ý nghĩa vô cùng đặc biệt.
Nghệ An: Tìm được bố đẻ sau 5 năm mất tích

Nghệ An: Tìm được bố đẻ sau 5 năm mất tích

TTTĐ - Ngày 18/12/2022, Công an huyện Tân Kỳ (Nghệ An) cho biết, gia đình chị N.T.N (Sinh năm 1987, trú tại ấp Vĩnh Thuận, phường Long Bình, Thành phố Hồ Chí Minh) đã đến xã Đồng Văn (huyện Tân Kỳ) để đón bố đẻ sau 5 năm mất tích.
Huy động sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong cuộc chiến chống ma túy, phá bỏ cây thuốc phiện

Huy động sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong cuộc chiến chống ma túy, phá bỏ cây thuốc phiện

TTTĐ - Trước đây, xã Tà Tổng, huyện Mường Tè (tỉnh Lai Châu) vốn từng được xem là “thánh địa” hoa anh túc. Gắn bó với bà con bằng tình cảm và trách nhiệm của người chiến sỹ công an, Đại úy Lý Phùy Chóng, Trưởng Công an xã Tà Tổng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu đã huy động được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong cuộc chiến chống ma túy, tuyên truyền người dân phá bỏ cây thuốc phiện.
Tin khác
[Xem thêm]
Thay đổi thói quen, nhận thức của người dân về tác hại của cây thuốc phiện

Thay đổi thói quen, nhận thức của người dân về tác hại của cây thuốc phiện

TTTĐ - Để nhân dân khu vực biên giới xóa bỏ tình trạng trồng và sử dụng cây thuốc phiện thì bên cạnh việc kiên trì làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, các cấp chính quyền và lực lượng chức năng cần triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển kinh tế để thoát nghèo.
Danh nhân Nguyễn Ý - vị tiến sỹ đầu tiên được khắc tên trên bia đá Văn miếu Huế

Danh nhân Nguyễn Ý - vị tiến sỹ đầu tiên được khắc tên trên bia đá Văn miếu Huế

TTTĐ - Xã Hồng Vân (huyện Thường Tín, Hà Nội) chuẩn bị kỷ niệm 200 năm ngày Tiến sỹ Nguyễn Ý đỗ Nhất bảng - Đình nguyên năm Minh Mạng thứ 3 (1822-2022). Năm đó, vua Minh Mạng tổ chức kỳ thi Hội và Đình đầu tiên dưới triều Nguyễn, lấy đỗ 7 Tiến sĩ, trong đó Tiến sĩ Nguyễn Ý người làng Vân La (Hồng Vân, Thường Tín) được khắc tên đầu tiên trên bia đá Văn Miếu Huế.
Bài 3: Du lịch vươn mình, bứt phá

Bài 3: Du lịch vươn mình, bứt phá

TTTĐ - "Đóng băng" hoàn toàn trong đợt giãn cách xã hội vì COVID-19 bùng phát lần thứ 4, chỉ sau một năm thành phố mở cửa trở lại, ngành Du lịch đã phục hồi “phi mã”. Kỳ vọng sau giấc “ngủ đông”, ngành công nghiệp không khói được đánh thức sẽ vươn mình mạnh mẽ và bứt phá.
Bài 1: “Hồi sinh” sau những đau thương

Bài 1: “Hồi sinh” sau những đau thương

TTTĐ - Chỉ còn vài ngày nữa là tròn một năm kể từ ngày TP Hồ Chí Minh mở cửa trở lại (1/10/2021), bước vào thời kỳ bình thường mới, sau khoảng 6 tháng kể từ ngày làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4 quét qua. Chỉ 6 tháng nhưng cơn đại dịch thế kỷ lại khiến một TP lớn nhất nước, đầu tàu kinh tế quốc gia "tê liệt" hoàn toàn. Từ những tàn tro đau thương, mất mát, bằng ý chí, nghị lực, đoàn kết, đồng lòng, TP mang tên Bác thiêng liêng lại bất khuất đứng lên, hồi sinh và phát triển…
Nâng cao mức sống và thu nhập của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Nâng cao mức sống và thu nhập của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số

TTTĐ - Thành phố Hà Nội hiện có 14 xã có đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là dân tộc Mường và Dao) sinh sống tập trung. Những năm qua, thành phố đã dành một nguồn lực không nhỏ để thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ vậy, đời sống đồng bào trên địa bàn thành phố không ngừng được nâng cao, khối đại đoàn kết dân tộc ngày càng bền chặt.
Xem phiên bản di động