Một chút vụ lợi, thiếu hiểu biết có thể biến con chữ thành lưỡi dao giết người

Giáo dục -

TTTĐ - Là một trong số những cơ sở đào tạo báo chí chính quy có uy tín, mỗi năm Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho “ra lò” ra hàng trăm nhà báo trẻ. Báo chí vốn là nghề cần lắm “lửa đam mê”. Để những sinh viên sau này trưởng thành với nghề làm báo chân chính, những giảng viên báo chí đã tốn không ít công sức giảng dạy và rèn nghề, đồng thời khơi gợi đam mê nghề nghiệp cho sinh viên.

mot chut vu loi thieu hieu biet co the bien con chu thanh luoi dao giet nguoi

PGS. TS Nguyễn Ngọc Oanh, Trưởng khoa Quan hệ quốc tế, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2020), phóng viên báo Tuổi trẻ Thủ đô đã có dịp trò chuyện với PGS. TS Nguyễn Ngọc Oanh, Trưởng khoa Quan hệ Quốc tế (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) - nơi đang đào tạo ngành báo chí đối ngoại và truyền thông quốc tế. Thầy cũng là một người gắn bó nhiều năm với nghề báo, có nhiều kỷ niệm đáng nhớ về nghề…

- Thưa thầy, được biết trước khi làm công tác giảng dạy ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền, thầy đã từng là một nhà báo có nhiều năm công tác, yêu nghề và say mê với báo chí. Thầy có thể tâm sự một chút về cái “duyên” đưa thầy đến với nghề báo?

Niềm đam mê với nghề báo của tôi bắt đầu từ chiếc máy ảnh mà bố tôi, một nhà báo, phóng viên chiến trường của báo Quân Giải phóng Trị Thiên Huế mang về. Rồi niềm đam mê ấy được hun đúc và lớn dần khi hằng ngày tôi lớn lên cùng với những số báo Thiếu niên Tiền phong mà mẹ đã dành dụm chút lương công chức ít ỏi đặt mua hằng tuần. Ở một vùng quê xa xôi hẻo lánh thuộc tỉnh Bắc Giang, cứ chiều thứ sáu hằng tuần, tôi lại mong ngóng chờ đợi và nâng niu đón đọc tờ Thiếu niên Tiền phong. Sau này gặp được bác Lê Trân, Tổng Biên tập báo giai đoạn ấy, tôi đã vô cùng cảm ơn bác và các nhà báo Thiếu niên Tiền phong đã nuôi dưỡng tâm hồn và thổi niềm đam mê viết báo cho tôi từ thuở thơ ấu.

Rồi tôi bén duyên với nghề báo và trở thành giảng viên giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền có lẽ bắt đầu từ những thứ tưởng rất nhỏ bé đó.

Tôi vẫn còn nhớ những ngày đầu tiên chập chững bước chân vào nghề báo. Khi đó, tôi 21 tuổi, đầy nhiệt huyết và đam mê. Tôi bắt đầu làm tại tờ báo địa phương, được phân công lên miền núi thường trú, kỹ năng và kiến thức nghề báo cũng được học dần dần từ thực tiễn của những năm tháng đó.

Ngày xưa, việc học báo chí khó khăn và chưa có trường nên hầu hết nhà báo đều được đào tạo từ thực tế. Các cơ quan báo chí thường quan niệm: Đào tạo một nhà báo là ném họ xuống cơ sở giống như ném một người xuống biển, nếu viết được báo thì giống như tự bơi được vào bờ. Họ sẽ được sống với nghề, nếu không bơi được thì sẽ chết chìm, nghề báo sẽ từ chối họ. Rất may là tôi đã “không chết”. Tôi phải cảm ơn thực tiễn đã giúp mình trưởng thành. Từ đó, tôi đúc kết ra rằng, khi bị ném xuống biển thì không những không được chết đuối mà lúc ngoi lên miệng phải ngậm được con cá thì mới gọi là một nhà báo thành công.

mot chut vu loi thieu hieu biet co the bien con chu thanh luoi dao giet nguoi
PGS. TS Nguyễn Ngọc Oanh vẫn luôn giữ cẩn thận chiếc máy chữ như một kỷ niệm thiêng liêng của người làm báo

- Từ một nhà báo trở thành một giảng viên báo chí, chắp ước mơ cho biết bao thế hệ nhà báo, thầy nghĩ sao về công việc của mình?

Làm báo đã khó, dạy làm báo có lẽ còn khó hơn. Nhiều người cho rằng, làm báo là năng khiếu, chẳng cần đào tạo cũng có thể viết được báo. Hiện tại có khoảng hơn 20 nghìn nhà báo trên cả nước, trong số đó khoảng 1/3 được đào tạo chính quy, 2/3 còn lại là những người không học báo cũng có thể trở thành nhà báo. Bản thân tôi cũng từng trải nghiệm qua như vậy nên tôi hiểu rõ vấn đề đào tạo báo chí.

Khi nghiên cứu và giảng dạy báo chí, tôi nghiệm ra rằng: Đúng là không học báo chí vẫn có thể làm báo nhưng điều quan trọng và cốt lõi là nếu học báo thì làm báo sẽ đúng hơn, chuẩn mực hơn và tự tin hơn. Ví như hạt lúa từ hai thửa ruộng của một người người nông dân truyền thống và một người tốt nghiệp đại học nông nghiệp trồng ra. Nhìn bề ngoài thì giống nhau nhưng về chất thì những hiểu biết về giống, phân bón, sâu bệnh, thời vụ... cách gieo trồng làm cho giá trị của hai hạt lúa sẽ khác nhau. Hạt lúa của anh sinh viên đại học nông nghiệp sẽ tốn ít mồ hôi công sức hơn so với anh nông dân truyền thống được dạy từ ông bố là nông dân thuần túy. Nghề báo cũng vậy, công lao động và giá trị lao động sẽ khác nhau.

- Theo thầy, với sự phát triển của báo chí như hiện nay, sinh viên cần trang bị những kiến thức, kỹ năng gì để “sống khỏe” với nghề?

Để trở thành một nhà báo chân chính, điều cần nhất đối với các em là đam mê, sau là kiến thức rồi mới tới kỹ năng. Trước hết, các em cần có sự yêu nghề, đam mê với nghề mà các em đã lựa chọn. Niềm say mê cho ta nhiệt huyết và sẵn sàng dấn thân vào nghề. Đó là cái đáng quý mà không phải ai cũng có. Sinh viên cần rèn luyện rất nhiều. Về kiến thức, theo nghề báo thì cái gì cũng cần phải biết, phải hiểu để tránh viết những bài hô khẩu hiệu, dùng lời lẽ sáo rỗng để khỏa lấp sự thiếu hụt thông tin. Nhà trường trang bị cho các em vốn kiến thức về báo chí, chính trị, xã hội thông thường... Kiến thức về thực tế, sự hiểu biết về những vấn đề kinh tế, xã hội... thì các em phải tự trang bị, học hỏi hằng ngày. Muốn hiểu sâu mọi lĩnh vực thì phải tích lũy qua thực tiễn. Quá trình tích lũy ấy có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, thậm chí là cả đời làm báo nếu các em say mê.

Không có trường đại học nào có thể dạy được tất cả mọi thứ cho người học, nhất là đối với nghề báo. Sinh viên vốn không phải một chiếc cốc rỗng chỉ để chứa đựng thông tin giống như các thầy cô rót đầy kiến thức như rót nước vào là được. Dạy và học không phải là một quá trình người dạy nói, người học nghe một chiều mà là một quá trình trao đổi, tương tác. Giảng viên thông qua bài giảng khơi gợi những khả năng tiềm ẩn của sinh viên. Đôi khi chính những câu hỏi của người học khiến các giảng viên phải luôn tự làm mới mình bằng kiến thức hiểu biết. Đó là khi có những lúc giảng viên không trả lời được câu hỏi của sinh viên. Vấn đề là giảng viên hôm nay không trả lời được thì ngày mai sẽ phải tìm hiểu và trả lời bằng được. Những chia sẻ, trao đổi sẽ làm cho việc giảng dạy nghề báo gần với thực tế hơn.

Một nhà báo giỏi trước hết phải là một công dân tốt để hiểu nghề, sử dụng nghề có lợi cho công chúng, phải làm việc trên lập trường, quan điểm và lợi ích quốc gia. Những điều đó tưởng như cao siêu, xa vời nhưng nếu không rèn luyện hằng ngày sẽ dễ đi sai đường bởi vì một chút vụ lợi, một chút thiên vị, một chút thiếu hiểu biết có thể biến con chữ thành lưỡi dao giết người.

mot chut vu loi thieu hieu biet co the bien con chu thanh luoi dao giet nguoi
Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nơi thầy Oanh có nhiều năm gắn bó

- Nhiều người nói rằng, nghề báo là “nghề nguy hiểm”. Thầy nghĩ sao về nhận định này?

Hôm nay, sau gần 30 năm gắn bó với giảng dạy nghề báo, nhìn lại chặng đường đó, tôi cho rằng: Nhà báo thời nào cũng có vinh quang, nguy hiểm, thử thách. Cũng có những cám dỗ để làm sai lệch thông tin, làm cho sự bất công tăng cao. Đấy là những nhà báo không chân chính. Họ đã vi phạm những nguyên tắc, đạo đức của nghề nghiệp, thậm chí vi phạm luật pháp để mưu lợi cá nhân, thúc đẩy cho những thế lực đen tối chèn ép, mang đến những bất công cho người dân lương thiện và đẩy xã hội đến những mâu thuẫn, sai lệch chuẩn mực luật pháp và đạo đức. Đó là những người chúng ta cần lên án.

Rất may, số đó không nhiều và sớm muộn cũng sẽ bị pháp luật phát hiện trừng trị, phanh phui trước ánh sáng. Không có một nhà báo chân chính nào đi theo hướng đó cả. Chúng ta phải cảm ơn rằng, những nhà báo chân chính hoạt động theo tôn chỉ, luật pháp và đạo đức nghề nghiệp là rất nhiều, phổ biến.

Mỗi bài báo, mỗi tấm hình, mỗi thông tin mà chúng ta được nhìn thấy trên báo đài hàng ngày, rất có thể đã có những người phải hy sinh đánh đổi cả sinh mạng để có được nó. Chúng ta cần ghi nhận điều đó. Đó là sự vất vả, nhọc nhằn, hiểm nguy của nghề báo nhưng cũng là sự vinh quang, đáng được ghi nhận, ngợi ca và trân trọng.

Ngày 21/6 tới gần cũng là lúc chúng ta cùng nhìn lại và biết ơn công lao của những người làm báo. Qua đây, tôi muốn gửi lời tới những người đang công tác trong nghề báo, những người đang có giấc mơ, hoài bão trở thành nhà báo rằng: Hãy giữ niềm tin, nhiệt huyết và niềm đam mê nghề nghiệp. Chúc các anh chị nhà báo luôn hiểu rõ vị thế, vai trò của mình và làm tròn trách nhiệm của người làm báo. Mong rằng các em sinh viên, cũng là thế hệ nhà báo tương lai có thể nắm trọn công nghệ kỹ thuật của nghề báo trong giai đoạn phát triển hiện nay để không ngừng trau dồi vốn kiến thức hiểu biết và nâng cao kỹ năng làm báo, tuân thủ luật pháp và rèn luyện đạo đức nghề; xứng đáng với sự tin cậy của nhân dân.

- Trân trọng cảm ơn thầy với những chia sẻ! Kính chúc thầy luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và giữ mãi tình yêu với nghề báo để truyền lửa tới các thế hệ sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền!

Ngọc Linh - Phạm Tuyết (thực hiện)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

cham nhat ngay 268 ha noi hoan thanh cham thi tot nghiep thpt

Chậm nhất ngày 26/8, Hà Nội hoàn thành chấm thi tốt nghiệp THPT

TTTĐ - Toàn bộ bài thi của gần 79.000 thí sinh Hà Nội tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 đã được 143 điểm thi bàn giao về điểm tập trung an toàn, bảo mật, có sự giám sát của lực lượng công an. Theo kế hoạch, chậm nhất vào ngày 26/8, Hà Nội hoàn thành việc chấm thi tốt nghiệp THPT.

Tin khác

[Xem thêm]
thieu de thi tot nghiep bai to hop mot so diem thi o quang ninh phai in sao gap

Thiếu đề thi tốt nghiệp bài tổ hợp, một số điểm thi ở Quảng Ninh phải in sao gấp

TTTĐ - Theo báo cáo của một số Trưởng Điểm thi, sau khi bóc bì đựng các bì đề thi môn thi thành phần của bài thi tổ hợp tại phòng thi để chuẩn bị cho môn thi thứ nhất, căn cứ vào số lượng đề thi ghi trên các bì đựng đề thi của môn thi thành phần đã phát hiện thiếu đề thi của môn thi thành phần thứ 2, thứ 3 của bài thi tổ hợp.
cuoc can dich ngoan muc cua hoc sinh khoi 9 truong thcs nguyen tri phuong

Cuộc cán đích ngoạn mục của học sinh khối 9 trường THCS Nguyễn Tri Phương

TTTĐ - Năm học 2019-2020 đã khép lại với bao nhiêu cảm xúc, đủ những cung bậc khác nhau cho tất cả mọi người và cả riêng cho những teen của ngôi trường xanh Nguyễn Tri Phương (Ba Đình, Hà Nội). Có lẽ chính vì thế, cuộc cán đích của các học sinh khối 9 trường THCS Nguyễn Tri Phương trong kì thi vào lớp 10 có thể coi như một cái kết có hậu rạng rỡ sau rất nhiều âu lo, áp lực, phấp phỏng và cả... hoang mang.
ky thi tot nghiep thpt nam 2020 da dap ung duoc muc tieu kep

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 đã đáp ứng được mục tiêu kép

TTTĐ - Đánh giá sơ bộ, đến thời điểm này, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 vừa đảm bảo chống dịch đồng thời, đáp ứng được yêu cầu tổ chức thi gọn nhẹ, thiết thực, khách quan, công bằng với sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng Chính phủ; quyết tâm của Bộ GD&ĐT; sự vào cuộc mạnh mẽ của các địa phương trong cả nước, sự hỗ trợ của các bộ, ngành...
Xem phiên bản di động