Người lái xe Trường Sơn và mô hình “khoán chui vận tải” những năm đầu đổi mới

Xã hội -

TTTĐ - Hơn 30 năm trước, ngành vận tải tỉnh Hải Hưng (nay là hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên), có một mô hình “khoán xe chui” thời kỳ hậu bao cấp. Đây là mô hình nổi tiếng không kém khoán hộ trong nông nghiệp của ông Kim Ngọc. Tác giả của mô hình “khoán xe” ngày ấy là cựu chiến binh Hoàng Chính Hòa, nguyên chiến sĩ lái xe Trường Sơn thuộc Đại đội 1 (Tiểu đoàn 52, Trung đoàn 11, Sư đoàn 571).

Nhiều băn khoăn xung quanh quy định mới về bằng lái xe phân khối lớn Nhà báo cựu chiến binh 20 năm tận hiến cho đời Người cựu chiến binh nặng tình với quê hương Các cựu chiến binh luôn là những tấm gương sáng về giáo dục lòng yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội đón nhận Huân chương Độc lập hạng Nhì Giữ vững và phát huy phong trào thi đua “Cựu chiến binh gương mẫu

“Cha đẻ” của mô hình “khoán xe chui”

Từ chiến sĩ lái xe Trường Sơn, trở thành công nhân lái xe khách, rồi được giao cương vị giám đốc xí nghiệp khi đang ở “tuổi băm”, trong suốt thập niên 1980 - 1990, Hoàng Chính Hòa đã được đồng nghiệp gọi bằng những cái tên thân mật là: “Hòa khoán xe”, “Hòa mở tuyến”…

Sau 7 năm ở tuyến lửa Trường Sơn (1971 - 1978), hết chiến tranh, Hoàng Chính Hòa chuyển ngành, tiếp tục về cầm vô lăng, làm công nhân lái xe ở Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng. Ở tuổi ngoài đôi mươi, anh không nghĩ đấy chính là cơ duyên để sau này mình dấn thân vào chốn thương trường và tiếp tục gắn bó với những cung đường, tuyến xe, rồi góp phần mở lối, mở tuyến, khoán xe “phá rào” và làm thay đổi tư duy “ngăn sông cấm chợ” trong cung cách quản lý quan liêu bao cấp của ngành giao thông vận tải những năm đầu đổi mới.

5056 anh2 on lai mot thoi
Hoàng Chính Hòa (bên trái) và nguyên Thứ trưởng Bộ GTVT Bùi Văn Sướng ôn lại thời kỳ thực hiện mô hình “khoán xe chui”

Khi biết chúng tôi muốn tìm hiểu về “một thời cầm lái” của anh ở Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng, cựu chiến binh Hoàng Chính Hòa liền cười, bảo: “Có gì đâu, cũng giống như khoán hộ thôi, khoán nông nghiệp thì dưới ruộng, khoán xe thì trên đường. Nói vậy chứ cái gì cũng có sự phức tạp riêng, hồi đó mình mạnh tay làm nhưng bây giờ nghĩ lại mới thấy sợ, nhiều lúc tôi đã tự hỏi sao hồi đó mình… liều thế!”.

Hoàng Chính Hòa kể rằng, nhận chức giám đốc ở thời buổi cạnh tranh, phải lo bảo toàn và phát triển vốn, lo cho hơn 300 con người trong xí nghiệp, nhiều khi mất ăn mất ngủ. Ngày ấy, việc có mặt từ 8-10 giờ ở xí nghiệp với anh là chuyện bình thường. Bởi lẽ, xí nghiệp khi ấy như một vườn cây sau bão.

“Tôi đã từng lái xe nên hiểu người lái xe nghĩ và làm như thế nào, nguyện vọng của họ muốn gì. Hồi còn là lái xe, tôi đã từng nghĩ giá như mình được làm chủ một cái xe. Khi làm giám đốc, tôi cũng nghĩ đến nguyện vọng ấy của người lái. Tôi giao xe cho họ nhưng phải có những ràng buộc chặt chẽ. Từ đó, tôi bắt đầu bằng cơ chế khoán, mới đầu là khoán vật tư, xăng dầu, sau tiến dần lên khoán đầu xe, khoán chuyến, khoán tuyến. Mức khoán hợp lý thì sẽ có xe tốt, xí nghiệp có tích lũy và đời sống người lái xe thêm khấm khá”, anh Hòa tâm sự.

5221 anh 3 lien doan lao dong
Giám đốc Hoàng Chính Hòa (thứ hai, từ phải sang) báo cáo hiệu quả từ mô hình “khoán xe” với Đoàn công tác Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (năm 1991)

Qua lời kể của anh Hòa, xí nghiệp vận tải khi đó là một đơn vị yếu kém. Đường xấu, xe cũ nát, vốn thiếu, đời sống cán bộ, công nhân viên gặp muôn vàn khó khăn vì thiếu việc làm. Từ cái khó ấy, anh đã có những bước đi táo bạo.

“Muốn tìm hiểu kỹ hơn về mô hình “khoán chui” ngày ấy, cứ tới hỏi chuyện ông Bùi Văn Sướng. Hồi ấy, tôi “làm chui” nhưng ông Sướng biết hết đấy!”, anh Hòa vui vẻ bảo. Nghe theo lời khuyên ấy, tôi đã tìm gặp nguyên Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Bùi Văn Sướng.

Là người có hơn 20 năm phụ trách lĩnh vực vận tải (1974 - 1998) nên ông Bùi Văn Sướng hiểu rất rõ những thăng trầm mà ngành vận tải phải trải qua. “Tôi nhớ, trước thập niên 1980, có tới cả chục năm, vào mỗi dịp lễ, Tết, các bến xe luôn diễn ra tình cảnh người dân phải ăn chực nằm chờ, trong khi “đợi mỏi cổ” chẳng thấy xe khách ở các tỉnh tới chở… Xảy ra tình trạng trên là do xe của tỉnh nào thì chỉ được phép chạy trong phạm vi tỉnh ấy, hễ ra khỏi địa giới tỉnh là Bộ Giao thông vận tải “tuýt còi”.

Là người làm công tác quản lý, ông Sướng và lãnh đạo các doanh nghiệp đều nhận thấy cần phải đổi mới khoán trong vận tải để “giải phóng” tài xế, “giải phóng” chủ xe thoát khỏi cơ chế bao cấp. Thực tế đã có doanh nghiệp vận tải tự tiến hành đổi mới cơ chế quản lý, áp dụng mô hình khoán cho cá nhân như ở Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng.

5313 anh 5 phat bieu tai le ky niem
Giám đốc Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng Hoàng Chính Hòa phát biểu tại lễ kỷ niệm 40 năm truyền thống Bộ đội Trường Sơn tỉnh Hải Dương (tháng 5/1999)

Nguyên Thứ trưởng Bùi Văn Sướng kể: “Khi biết Hòa “xé rào”, áp dụng mô hình khoán xe cho xí nghiệp, tôi thường làm ngơ, coi như không biết, cũng chẳng báo cáo lên trên. Trong khi đó, lãnh đạo địa phương, nhất là Bí thư Tỉnh ủy Ngô Duy Đông thì nhiệt tình ủng hộ ý tưởng và cách làm của giám đốc trẻ này”.

Từ mô hình được coi là “khoán 10” trong ngành vận tải, Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng trở thành đơn vị đầu tiên trong cả nước áp dụng "khoán xe” cho cá nhân, trở thành mô hình tiêu biểu của Bộ Giao thông vận tải trong những năm đổi mới. Tập thể xí nghiệp được tặng cờ luân lưu của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba.

Riêng Giám đốc Hoàng Chính Hòa được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba nhờ thành tích mà ông Sướng nói vui là “khoán xe chui” để giải phóng xe, giải phóng chủ xe khỏi cơ chế bao cấp. Vị giám đốc “tuổi băm” ngày ấy trở thành một trong những người đầu tiên “mở lối”, “phá rào”, khắc phục tình trạng trì trệ trong ngành vận tải.

Những quyết định “liều lĩnh”

Ngoài mô hình “khoán xe chui”, Hoàng Chính Hòa còn đưa ra một quyết định “liều lĩnh”, để rồi sau đó tự ghi tên mình vào một lĩnh vực “đầu tiên” khác. Năm 1988, Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng là doanh nghiệp vận tải đầu tiên trong nước mở tuyến vận tải hành khách đi Gia Lai - Kon Tum - Đắk Lắk để phục vụ việc di chuyển cho gần 30.000 người dân Hải Hưng đi xây dựng vùng kinh tế mới.

Anh Hòa còn nhắc tới một lần “mở lối” khác của doanh nghiệp mình, đó là năm 1998, Chính phủ có chủ trương đẩy mạnh cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước, đặc biệt là các đơn vị doanh nghiệp vận tải. Hoàng Chính Hòa lại tiếp tục đưa Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng trở thành đơn vị điểm của tỉnh Hải Dương với việc cổ phần hóa 100%, không có vốn chi phối của Nhà nước.

5410 anh 4 chup cung dai tuong
Giám đốc Hoàng Chính Hòa (đứng hàng đầu, bên trái Đại tướng Võ Nguyên Giáp) cùng một số cựu chiến binh là doanh nhân, điển hình tiên tiến tỉnh Hải Hưng tới thăm Đại tướng Võ Nguyên Giáp (năm 1990)

Ít ai biết rằng, trong thời kỳ đầu của công cuộc đổi mới, tác giả của mô hình “khoán xe chui”, vị giám đốc “tuổi băm” ngày ấy đã được Bộ Giao thông vận tải hiệp thương giới thiệu tham gia ứng cử Đại biểu Quốc hội và tham gia Tỉnh ủy Hải Hưng khóa VI. Thành tích khoán xe, mở tuyến, cổ phần hóa doanh nghiệp chuyển sang hoạt động theo cơ chế thị trường đã được lịch sử ngành Giao thông vận tải tỉnh Hải Dương giai đoạn 1945 - 2015 ghi nhận. Thành tích của anh cũng đã được phản ánh trong nhiều ấn phẩm văn học, báo chí, lưu giữ hình ảnh, hiện vật trong các bảo tàng...

Trước những cống hiến lớn lao của cựu chiến binh Hoàng Chính Hòa, UBND tỉnh Hải Dương đã có công văn xác nhận thành tích và đề nghị các cơ quan chức năng làm thủ tục đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho nguyên Giám đốc Xí nghiệp Xe khách Hải Hưng Hoàng Chính Hòa.

Giờ đây, về nghỉ hưu sau hàng chục năm công tác, với nụ cười lạc quan cùng giọng nói hào sảng, vẫn thấy ở anh sự thanh thản, tự hào về “một thời cầm lái”, về những năm tháng “mở lối”, giúp ngành vận tải thoát khỏi cơ chế bao cấp và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

THANH TÙNG
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Vietnam Airlines chính thức mở bán chuyến bay thương mại quốc tế thường lệ về Việt Nam đầu tiên sau dịch Covid-19

Vietnam Airlines chính thức mở bán chuyến bay thương mại quốc tế thường lệ về Việt Nam đầu tiên sau dịch Covid-19

TTTĐ - Vietnam Airlines mở bán rộng rãi chuyến bay mang số hiệu VN417, có hành trình từ Seoul (Hàn Quốc) về Hà Nội, dự kiến khởi hành vào sáng ngày 25/9/2020. Đây được ghi nhận là chuyến bay thương mại quốc tế thường lệ chính thức về Việt Nam đầu tiên sau Covid-19 của ngành hàng không Việt Nam.
Hà Nội: Phải mặc lịch sự, không nói tục tĩu, dắt vật nuôi ở phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm

Hà Nội: Phải mặc lịch sự, không nói tục tĩu, dắt vật nuôi ở phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm

TTTĐ - UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến Nhân dân hoàn thiện Quy chế quản lý hoạt động trong không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận. Theo đó, những hành vi vi phạm quy định tại đây phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và bị xử lý theo các quy định của pháp luật.
Tin khác
[Xem thêm]
Hải Phòng:Bến xe Cầu Rào dừng hoạt động để xây dựng cầu 2.200 tỷ

Hải Phòng:Bến xe Cầu Rào dừng hoạt động để xây dựng cầu 2.200 tỷ

TTTĐ - Trong tháng 10/2020, Bến xe Cầu Rào (TP Hải Phòng) sẽ chính thức dừng hoạt động để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công Dự án đầu tư xây dựng Cầu Rào 1. Theo đó, các đơn vị kinh doanh vận tải tại bến xe này sẽ phải điều chuyển hoạt động vận tải hành khách cố định sang các bến xe khách khác.
Đẩy mạnh tiếp nhận trực tuyến hồ sơ đất đai

Đẩy mạnh tiếp nhận trực tuyến hồ sơ đất đai

TTTĐ - Bộ Tài nguyên & Môi trường vừa có Công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, điều hành và tiếp nhận hồ sơ thủ tục hành chính về đất đai.
Xem phiên bản di động