Nguyễn Văn Học - Cất tiếng nói cho những vùng ký ức

Người Hà Nội -
In bài viết

TTTĐ - Thăng Long - Hà Nội là Thủ đô văn hiến mà trầm tích văn hóa đã được bồi đắp cả nghìn năm. Trước sự phát triển liên tục, có những di tích, nét đẹp văn hóa của làng ven đô bị phai nhạt. Nhà văn Nguyễn Văn Học (đang công tác tại báo Nhân Dân) đã cất tiếng nói cho những vùng ký ức, những vẻ đẹp còn hiện diện trong đời sống hôm nay bằng cuốn ký sự “Hà Nội thênh thang ký ức”.

Nguyễn Văn Học và những cuốn sách trăn trở với đời

Sách do NXB Dân trí ấn hành. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với nhà văn Nguyễn Văn Học xung quanh cuốn sách và dòng văn chương về Hà Nội.

Đúng 10 năm trước anh đã cho ra mắt cuốn sách “Hoa thở” để đón chào Hà Nội 1000 năm và sau 10 năm khi Hà Nội chuẩn bị bước vào tuổi 1010 anh lại “gói ghém” tình yêu với mảnh đất này bằng tập ký “Hà Nội thênh thang ký ức”. Chắc có lẽ ý tưởng này đã được anh chuẩn bị từ khá lâu rồi?

- Đã là người viết được sinh ra ở Hà Nội thì thường có một khao khát viết về Thủ đô. Tuy nhiên có người viết nhiều, người không viết được và có người thành công hoặc không. Hàng trăm năm qua, Hà Nội vẫn luôn là một siêu đề tài, thu hút nhiều người viết, tạo dựng thành dòng văn chương ẩm thực về Hà Nội, lịch sử Hà Nội, đô thị Hà Nội lúc chuyển giao và hiện đại.

Tôi yêu Hà Nội, từ đó tỉ mỉ lắng nghe cuộc sống, phố phường, cây cối, con ngõ, mái ngói, sự chuyển dịch của bốn mùa… thậm chí quan tâm vào những khoảng khắc, những điều rất đỗi nhỏ bé và bình dị của Hà Nội. Vì thế tôi nghĩ rằng, ở mỗi mốc thời gian quan trọng đều có kỷ niệm. Nên tôi sẽ chuẩn bị đề tài để phù hợp và in thành sách, từ những gì mình đã viết được. Tất nhiên, phải chuẩn bị tâm thế. 10 năm trước một cuốn và năm nay là “Hà Nội thênh thang ký ức”. Mỗi cuốn sách đều kể về Hà Nội theo cách riêng nhưng luôn hiện diện một tình yêu và cả nỗi trăn trở về thành phố nghìn năm văn hiến.

Nguyễn Văn Học - Cất tiếng nói cho những vùng ký ức
Bìa cuốn sách "Hà Nội thênh thang kí ức" của nhà văn Nguyễn Văn Học

Đọc 22 ký của anh trong tập sách “Hà Nội thênh thang ký ức”, tôi thấy đó là 22 nỗi niềm, tâm tư, sự trăn trở về những vấn đề nổi cộm trên mảnh đất ngoại thành Hà Nội và càng đọc nó tôi càng thấy anh phải là người đi thật nhiều, tìm hiểu thật nhiều mới có thể “vun vén”, chắt lọc, gọt rũa tỉ mẩn trong những ký sự hấp dẫn này?

- Hà Nội thênh thang ký ức” viết chung về mảnh đất Hà Nội nhưng tập trung sâu và nhiều hơn về các vùng ven đô - vốn xưa kia là làng cổ, làng văn hóa, các làng ngoại thành.

Để có thông tin viết, tôi phải dành nhiều thời gian tìm hiểu, lấy thông tin, gặp gỡ nhân chứng, chính quyền cơ sở… Bởi đây không phải là cuốn sách khảo cứu. Một phần yếu tố về lịch sử, văn hóa vùng đất được đưa vào chỉ nhằm làm nổi bật vẻ đẹp của vùng đất đó. Mối quan tâm chính của tôi vẫn là hơi thở cuộc sống đương đại, với những làng cổ, làng nghề, vùng quê đã thay da đổi thịt, bị đô thị hóa, nhiều nét đẹp còn giữ được nhưng cũng không ít vẻ đẹp đã bị mai một theo thời gian.

Bản thân anh cũng là người được sinh ra, lớn lên tại mảnh đất ngoại thành Hà Nội và tôi tin rằng những giá trị văn hóa được nhắc đến trong tập sách đã không còn xa lạ với cậu bé Nguyễn Văn Học từ mấy chục năm trước. Viết về những giá trị thân thuộc, gần gũi ấy, hẳn anh rất có nhiều lợi thế?

- Hà Nội nói chung hay vùng Phú Xuyên là quê hương tôi. Viết về quê hương thì chắc chắn là lợi thế rồi. Lợi thế hơn nữa là tôi chịu đi, chịu quan sát, từ 20 năm qua đã len lỏi vào những nếp làng cổ, những ngả đường quê để tìm hiểu, hòa quyện và xúc động trước đất và người. Lợi thế nữa là tôi là nhà văn, lại biết làm thơ, nên khi diễn tả một nếp làng, một vẻ đẹp đang bị vơi dần, con chữ sẽ đầy day trở. Do dung lượng của sách có hạn nên tôi không thể đưa hết một số bài khác, nên sẽ dành để in cuốn sau.

Con người là đối tượng hưởng thụ giá trị văn hóa đồng thời cũng quyết định sự tồn tại lâu hay chóng của các giá trị ấy. Hà thành có nhiều di sản văn hóa, vật thể và phi vật thể, có một kho tàng văn hóa dân gian, hệ thống di tích lịch sử, di tích văn hóa. Thậm chí có những vùng quê có rất nhiều di tích. Tất cả đều là khối tài sản vô vàn tuyệt vời.

Giếng làng cũng là một di sản, một vẻ đẹp làng quê mà ngày xưa giá trị sử dụng rất lớn. Có làng đào cả hệ thống giếng để cung cấp nước sinh hoạt cho xóm, làng. Song, do quá trình đô thị hóa, nhiều giếng bị lấp, không được sử dụng, bị ô nhiễm. Qua thực tế, nhiều giếng nói riêng, hệ thống di tích nói chung bị mất đi, xuống cấp là lỗi của con người. Nên trong mỗi bài viết, thông điệp “cùng bảo vệ” rất rõ.

Dù lớn hay nhỏ, thì mỗi khối tài sản đều cần có cách để bảo vệ, bởi có những thứ mất đi rồi mới thấy tiếc. Có những chiếc giếng bị lấp đi rồi nhưng do tiếc quá nên người ta lại khơi lại. Xét đến cùng, những khối tài sản ấy đều được cha ông chúng ta gây dựng, gìn giữ và mong muốn thế hệ sau giữ lấy, tiếp nối và trao truyền. Hà cớ gì chúng ta, mỗi người dân, cán bộ không có trách nhiệm bảo tồn?

Nhà văn Nguyễn Văn Học đi thực tế tìm hiểu làng Cựu, xã Vân Từ, huyện Phú Xuyên, Hà Nội
Nhà văn Nguyễn Văn Học đi thực tế tìm hiểu làng Cựu, xã Vân Từ, huyện Phú Xuyên, Hà Nội

Là người có nhiều năm trăn trở với mảnh đất ngoại thành, anh có nhận xét gì về các tác phẩm văn chương viết về khu vực này hiện nay?

- Thật ra, vùng ngoại thành Hà Nội cũng được coi như vùng nông thôn, giống như bao vùng nông thôn nói chung khác. Văn chương viết về nông thôn đang rất thiếu, bởi nhà văn đa số đều định cư ở đô thị. Ở Hà Nội, như đã chia sẻ, chục năm qua có rất nhiều nhà văn khai thác, thậm chí viết cả chục cuốn nhưng đa số khai thác ở mảng đô thị, có thể gọi là nội thành. Một số nhà văn khác thì viết khảo cứu, đa số của ở đô thị. Thật sự vùng trầm tích ngoại thành đang thiếu các cây bút chạm tới.

Tôi thấy thế này, để viết tốt về ngoại thành thì phải đi thực tế, phải đến làng, đến quê, quan sát, xúc động, tìm hiểu thì mới ra vấn đề. Điều đó rất mất thời gian, công sức. Nó không giống làm khảo cứu. Khảo cứu có thể đọc sách, tra cứu, đến thư viện hoặc làm ở nhà. Viết tản mạn về nội thành thì cứ la cà quán xá, ngõ ngách, cà phê… và rất tiện. Ai cũng có thể làm được. Tôi biết, để vươn tay và rong ruổi ngoại thành, bất cứ người phóng viên, người cầm bút nào cũng phải đổ mồ hôi. Tôi tự thấy tình yêu của mình với Hà Nội là tình yêu phải đổ mồ hôi để có sản phẩm, sẽ chẳng bao giờ là thứ tình cảm nói suông.

Xin cảm ơn anh!

Nhà văn Nguyễn Văn Học gửi gắm suy nghiệm gì trong “Nhạc cây”? Nhà văn Nguyễn Văn Học gửi gắm suy nghiệm gì trong “Nhạc cây”?
Con sông, ký ức và môi trường trong Nguyễn Văn Học Con sông, ký ức và môi trường trong Nguyễn Văn Học
Ngô Khoa
Tin liên quan
Cùng chuyên mục
Bài 2: Tạo những nguồn động lực bằng giá trị thực chất

Bài 2: Tạo những nguồn động lực bằng giá trị thực chất

TTTĐ - Sự quan tâm, lo lắng, xắn tay vào việc của chính quyền và mọi tầng lớp Nhân dân Hà Nội không chỉ là nguồn động viên tinh thần to lớn đến các địa phương trong cả nước mà còn bằng những giá trị vật chất cụ thể, góp phần giúp họ vượt qua khó khăn. Dù vẫn còn rất nhiều bộn bề lo toan nhưng chính vì thế, Hà Nội càng xứng danh là trái tim thiêng liêng của Tổ quốc, vừa thúc đẩy nội tại các cá nhân, đơn vị cần phải cố gắng, nỗ lực nhiều hơn nữa.
Bài 1: Những “phản xạ” đậm tính nhân văn...

Bài 1: Những “phản xạ” đậm tính nhân văn...

TTTĐ - Không chỉ là Thủ đô, trái tim thiêng liêng của cả nước, Hà Nội còn là một “trái tim” thực sự khi “bơm máu” tới tất cả cơ thể Việt Nam. Dòng máu ấy chính là tinh thần nhân văn, tấm lòng, hành động luôn sẵn sàng hỗ trợ, giúp đỡ tất cả các vùng miền trên cả nước bất cứ khi nào xảy ra thiên tai, dịch bệnh, khó khăn, hoạn nạn. Chính vì nghĩa tình thủy chung trước sau như một ấy, mối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam càng vững bền, góp phần đưa đất nước chúng ta vượt qua mọi gian nguy, thử thách.
“Lão nông” thời công nghệ 4.0

“Lão nông” thời công nghệ 4.0

TTTĐ - "Lão nông" Nguyễn Tiến Thuật, ở thôn Thanh Hội, xã Trung Tú, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội đã tích cực tìm tòi và có nhiều sáng tạo cải tiến máy mọc phục vụ sản xuất, hướng tới nâng cao hiệu quả và sản lượng trong canh tác qua đó góp phần với phát triển quê hương.
Tô thắm sắc xuân Hà Nội

Tô thắm sắc xuân Hà Nội

TTTĐ - Chỉ còn chừng 1 tháng nữa là đến Tết Nguyên đán, các bạn trẻ Hà Nội đã kịp chụp những bộ ảnh với áo dài cực xinh để đón Xuân, xua đi cái lạnh giá của những ngày cuối đông.
Tin khác
[Xem thêm]
Bài 1: Đừng đẩy cái bẩn sang người khác

Bài 1: Đừng đẩy cái bẩn sang người khác

TTTĐ - Hà Nội đã bước vào những ngày mùa đông lạnh giá. Đây là thời điểm các loại virus dễ bùng phát và lây lan thành dịch bệnh, đặc biệt là trong bối cảnh chúng ta cùng cả thế giới đang căng mình phòng, chống dịch Covid-19. Đây cũng là lúc cơ thể con người giảm sức đề kháng, dễ nhiễm lạnh, nhiễm bệnh. Chính vì vậy, mỗi người đều phải nâng cao ý thức giữ gìn môi trường công cộng hơn nữa để đảm bảo sức khỏe cho cả cộng đồng.
Tự hào truyền thống hiếu học của người Hà Nội

Tự hào truyền thống hiếu học của người Hà Nội

TTTĐ - Gần 20 năm qua, với Hà Nội đã có hàng nghìn thủ khoa đại học, học viện được thành phố vinh danh, trao bằng khen và cùng với đó là các cơ hội tuyển dụng đặc cách vào các cơ quan của thành phố kèm chế độ đãi ngộ thỏa đáng. Câu chuyện về việc tìm kiếm, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài đã được thể hiện từ các triều đại từ hàng chục thế kỉ trước.
Bài 3: Nghệ sĩ góp tiếng hát kêu gọi thêm những nguồn lực ủng hộ miền Trung

Bài 3: Nghệ sĩ góp tiếng hát kêu gọi thêm những nguồn lực ủng hộ miền Trung

TTTĐ - Không chỉ mang lời ca tiếng hát làm đẹp cho đời, trước tang thương mất mát của miền Trung, nhiều nghệ sĩ bằng trách nhiệm và cái tâm của mình đã cống hiến những đêm nhạc, kêu gọi, huy động các nguồn lực trong xã hội ủng hộ của cải, vật chất thiết thực giúp đồng bào sớm vượt qua hoạn nạn.
Bài 1: Cả thành phố hướng về miền Trung

Bài 1: Cả thành phố hướng về miền Trung

TTTĐ - Những ngày vừa qua, miền Trung oằn mình tang thương trước những cơn lũ dữ liên tiếp ập đến. Triệu trái tim cả nước đã hướng về nơi đây với những việc làm thiết thực nhất. Phát huy tinh thần “cả nước vì Hà Nội, Hà Nội vì cả nước”, các cấp lãnh đạo và nhân dân Thủ đô đã chung tay góp sức ủng hộ miền Trung bằng tất cả tình yêu thương như đối với họ hàng, ruột thịt của mình.
Chụp ảnh áo dài tại di tích Hà Nội - Những nét đẹp nhân lên gấp bội

Chụp ảnh áo dài tại di tích Hà Nội - Những nét đẹp nhân lên gấp bội

TTTĐ - Ngày càng nhiều chị em phụ nữ tìm đến các di tích của Hà Nội để chụp ảnh với tà áo dài truyền thống thướt tha và đậm vẻ văn hóa dân tộc. Điều này chẳng những khiến chị em lưu giữ được hình ảnh của mình với những bối cảnh đẹp mà còn góp phần tôn vinh và giới thiệu văn hóa Hà Nội đến với đông đảo bạn bè năm châu.
Xem phiên bản di động