Sông Mekong: Điểm nóng trong cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc

Quốc tế -

TTTĐ - Sông Mekong đang trở thành yếu tố cạnh tranh mới trong cuộc chiến giữa Mỹ và Trung Quốc khi mà Bắc Kinh đang vượt qua Washington trong cả chi tiêu và ảnh hưởng đối với các quốc gia ở hạ lưu con sông này.    
Hạ nguồn sông Mekong: Khi ngư trường vắng bóng tôm cá… Hoạt động khai thác cát đang phá hủy dòng sông Mekong
song mekong diem nong trong cuoc canh tranh giua my va trung quoc
Đoạn sông Mekong ở giữa Lào và Thái Lan (Ảnh: Reuters)

Vấn đề địa chính trị

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn duy trì việc cấp ngân sách cho các chương trình phát triển và môi trường tại khu vực hạ lưu sông Mekong. Hoạt động này vốn có từ thời người tiền nhiệm Barack Obama. Tuy nhiên, đây có vẻ như là một mặt trận ít được chính quyền Tổng thống Trump quan tâm.

Các chuyên gia dự báo, cuộc chiến của hai cường quốc sẽ lan sang cả lĩnh vực khoa học khi Chính phủ Mỹ và Trung Quốc đều đưa ra những báo cáo khác nhau về việc 11 con đập mà Trung Quốc xây dựng trên sông Mekong có tác động như thế nào đến các quốc gia ở phía hạ nguồn.

Những con đập của Trung Quốc ở thượng nguồn được cho là đã gây ảnh hưởng đến nguồn nước chảy về Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Ở những quốc gia này, sông Mekong đóng vai trò quan trọng cho nông nghiệp, ngư nghiệp và sinh kế của hàng triệu người dân.

Sự kiểm soát đó đã cho phép Trung Quốc đặt ra một chương trình phát triển chung liên quan đến dòng chảy và loại bỏ vai trò của Mỹ sau nhiều thập niên thúc đẩy các dự án Mekong. Điều này như một cách gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực.

song mekong diem nong trong cuoc canh tranh giua my va trung quoc
Sông Mekong là sinh kế của hàng chục triệu người dân đang sống dựa vào con sông này (Ảnh: Reuters)

“Kiểm soát nguồn nước sông Mekong đã trở thành vấn đề địa chính trị giống như Biển Đông, giữa Mỹ và Trung Quốc”, ông Witoon Permpongsacharoen tại Mạng lưới Sinh thái và Năng lượng Mekong nhận định.

Tình hình của sông Mekong hiện tại đang là mối lo ngại cấp bách đối với 60 triệu người sống phụ thuộc vào nông nghiệp và ngư nghiệp.

Sông Mekong bắt nguồn từ Lan Thương (Trung Quốc) qua Đông Nam Á trước khi đổ ra biển từ đồng bằng Việt Nam.

Năm ngoái, hạn hán kỷ lục đã được ghi nhận tại hạ lưu sông Mekong với mức nước thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Số lượng thủy sản mà ngư dân bắt được ngày càng ít và kích thước thì nhỏ đi.

Một Đại sứ Mỹ trong khu vực đã cáo buộc Trung Quốc tích trữ nước ở 11 con đập trên thượng nguồn. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của hàng triệu người ở các quốc gia phía hạ nguồn.

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng cáo buộc của Mỹ là không có căn cứ.

Cuộc cạnh tranh tại sông MeKong

Kể từ khi Sáng kiến Hạ nguồn Mekong được thành lập 11 năm trước, Mỹ đã mạnh tay chi 120 triệu USD.

Ngược lại, Trung Quốc cũng không kém cạnh khi năm 2016 Bắc Kinh bảo trợ để Hợp tác Lan Thương - Mekong (LMC) lập quỹ 300 triệu USD trợ cấp nghiên cứu đối với 5 quốc gia hạ nguồn sông Mekong.

Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đã leo thang thành khẩu chiến sau khi một nghiên cứu do Mỹ tài trợ hồi tháng 4/2020 kết luận rằng, các con đập mà Trung Quốc xây dựng đã giúp nước này giữ lại nguồn nước trong mùa khô năm ngoái.

song mekong diem nong trong cuoc canh tranh giua my va trung quoc
Năm ngoái, hạ lưu sông Mekong ghi nhận mức hạn hán kỷ lục (Ảnh: Reuters)

Eyes on Earth, một công ty có trụ sở tại Mỹ chuyên nghiên cứu về nguồn nước đã xây dựng một mô hình dự đoán dựa trên hình ảnh vệ tinh và dữ liệu của Ủy hội sông Mekong (MRC). Kết quả chỉ ra rằng, các quốc gia ở hạ lưu sông Mekong đã không được chia sẻ nguồn nước một cách bình thường, bắt đầu từ khoảng năm 2010.

Đại sứ Hoa Kỳ tại Campuchia Patrick Murphy chia sẻ: “Để tìm hiểu nguyên nhân chính cho mức độ giảm dần của mực nước trên sông Mekong và những thay đổi của sông ở vùng hạ lưu thì phải tìm hiểu điều gì đang xảy ra ở thượng nguồn phía Trung Quốc, đặc biệt là vấn đề tích trữ nước”.

Trong khi đó, Trung Quốc đáp lại rằng, đây là một động thái “mang tính chính trị nhằm vào Trung Quốc với ý định xấu”.

Ngay lập tức, một bài viết được đăng tải trên thời báo Hoàn cầu và Nhân dân Nhật báo đã bác bỏ các báo cáo của Eyes on Earth. Bài báo có tiêu đề “Các con đập ở Trung Quốc đã giúp giảm bớt tình trạng hạn hán dọc sông Mekong - Lan Thương”.

Tuy nhiên, nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa và Viện Tài nguyên nước Trung Quốc cho biết, đập của Trung Quốc trong tương lai có thể giúp giảm bớt hạn hán, chứ không phải là chúng thực sự đã làm như vậy vào năm 2019.

Với độ dài khoảng 4,350km, sông Mekong có chiều dài lớn thứ 12 trên thế giới và khu vực hạ lưu sông Mekong có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với các nước có dòng sông này chảy qua. Theo ước tính, hằng năm ngư trường ở khu vực hạ lưu sông Mekong đem lại giá trị kinh tế khoảng 17 tỷ USD.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo khu vực Tiểu vùng sông Mekong sẽ phải đối mặt với nhiều nguy cơ mất an ninh nguồn nước trong những năm tới. Bất cứ thay đổi nào liên quan đến dòng chảy, lưu lượng, nhiệt độ nguồn nước ở sông Mekong đều đe dọa đến hệ sinh thái ở khu vực này.

Tiến sĩ Felix Heiduk của Viện Nghiên cứu quốc tế và an ninh, Cộng hòa liên bang Đức nhận định những ảnh hưởng của đợt hạn hán lịch sử từ năm 2019, kéo dài sang năm 2020 đang ngày một trầm trọng khi mực nước liên tục giảm kỷ lục.

Ngọc Ly

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

lan toa hinh anh dep cua nguoi viet tai nuoc ngoai trong dai dich covid 19

Lan tỏa hình ảnh đẹp của người Việt tại nước ngoài trong đại dịch Covid-19

TTTĐ - Điểm dừng chân cuối cùng trong ngày của bác sĩ Tien Vo là nhà của Cynthia Reyes, 35 tuổi, ở quận Imperial, California, Mỹ. Người này bị tiểu đường, hen suyễn, viêm khớp dạng thấp và mắc virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19. Nằm giáp biên giới Mexico, Imperial là một trong những vùng có tỷ lệ người nghèo cao nhất bang California.
chi trong hai tuan gan 100000 tre em mac covid 19 o my

Chỉ trong hai tuần gần 100.000 trẻ em mắc Covid-19 ở Mỹ

TTTĐ - Gần 100.000 trẻ em có kết quả xét nghiệm dương tính với virus SARS-CoV-2 chỉ trong 2 tuần cuối tháng 7 (ngày 16 - 30/7), vài tuần trước khi các trường học ở một số bang của Mỹ rục rịch mở cửa trở lại giữa lúc đại dịch Covid-19 vẫn bùng phát nguy hiểm.

Tin khác

[Xem thêm]
phuong tien nao duoc ua chuong trong dai dich

Phương tiện nào được ưa chuộng trong đại dịch?

TTTĐ - Việc sử dụng các phương tiện giao thông công cộng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm và lây lan virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19. Xe đạp đang trở thành phương tiện thay thế được nhiều quốc gia lựa chọn.
dai dich covid 19 gioi sieu giau manh tay chi tien mua quoc tich thu hai

Đại dịch Covid-19: Giới siêu giàu mạnh tay chi tiền mua quốc tịch thứ hai

TTTĐ - Sở hữu quốc tịch thứ hai không còn là chuyện hiếm. Tuy nhiên, trong đại dịch Covid-19, dường như giới siêu giàu thế giới càng không tiếc chi mạnh tay để có thêm một tấm hộ chiếu giúp họ đến được những nơi được cho là an toàn hơn hoặc khả năng xử lý khủng hoảng dịch tốt hơn.
qua bom no cham tu 7 nam truoc

Quả bom nổ chậm từ 7 năm trước…

TTTĐ - Ít nhất 135 người đã thiệt mạng, hơn 4.000 người bị thương, 300.000 người mất nhà ở trong vụ nổ kinh hoàng xảy ra tại thủ đô Beirut của Liban. Vụ nổ có sức công phá bằng 1/5 quả bom nguyên tử từng được thả xuống Hiroshima thời Thế chiến II. Thương vong dự kiến sẽ tăng cao khi lực lượng cứu hộ đang tiếp tục tìm kiếm các nạn nhân dưới đống đổ nát.
Xem phiên bản di động